Τωβίτ και Άννα

(Τωβίτ και Άννα, 1626, Rembrandt Harmensz. van Rijn, Λάδι σε καμβά, 39.5 x 30 εκ, Rijksmuseum, Amsterdam)

Ο πίνακας αναπαριστά έναν τυφλό ηλικιωμένο άντρα τη στιγμή που σταυρώνει τα χέρια του σε στάση προσευχής ενώ η γυναίκα του τον παρακολουθεί αποσβολωμένη.

Πρόκειται για ένα περιστατικό από τη ζωή του Τωβίτ και της Άννας, που αναφέρεται σε ένα από τα απόκρυφα βιβλία της Βίβλου, τα οποία οι προτεστάντες θεωρούσαν συμπληρωματικά των κανονικών βιβλίων αρνούμενοι όμως να αναγνωρίσουν την εγκυρότητά τους.

O Τωβίτ ήταν ένας ευκατάστατος και θρησκευόμενος άνθρωπος που μια μέρα έχασε το φως του με έναν περίεργο τρόπο: Καθώς ήταν ξαπλωμένος κάτω από ένα δέντρο, τα σπουργίτια που κάθονταν στα κλαδιά κουτσούλησαν τα μάτια του. Από τη μόλυνση που προκλήθηκε, τυφλώθηκε. Ανίκανος πια να δουλέψει, έχασε όλη του την περιουσία και αναγκάστηκε, μαζί με τη γυναίκα και το γιο του, να μετακομίσει σε μια καλύβα. Μια μέρα, η γυναίκα του επέστρεψε στο σπίτι κρατώντας ένα μικρό κατσίκι που πήρε ως αμοιβή για την εργασία της. Νομίζοντας πως το είχε κλέψει, ο Τωβίτ την πρόσταξε να το επιστρέψει αμέσως εκεί που το πήρε. Όταν εκείνη ενοχλημένη του είπε πως άδικα την κατηγορεί και του εξήγησε πώς βρέθηκε το ζώο στην κατοχή της, εκείνος μετανοιωμένος για την κακή του σκέψη,  παρακάλεσε το Θεό να τον συγχωρέσει και να τον λυτρώσει από τη ζωή καλώντας κοντά Του το πνεύμα και αφήνοντας το σώμα του να γίνει χώμα.

Το έργο συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα έργα της περιόδου Leiden (1625-32) και θεωρείται το πρώτο αριστούργημα του Rembrandt. Το ζωγράφισε σε ηλικία είκοσι χρονών και χαρακτηρίζεται από τη χρωματική ισορροπία, τη μνημειακή απεικόνιση των μορφών, τη ρεαλιστική απεικόνιση και την επιτυχή απόδοση της έντασης των συναισθημάτων.

Όπως και στα μεταγενέστερα έργα του έτσι και σ’ αυτό το πρώιμο έργο μπορούμε ήδη να διακρίνουμε την ικανότητα του Rembrandt να απομονώνει  την πιο δραματική στιγμή του γεγονότος που επιλέγει να απεικονίσει, κάτι που στα επόμενα χρόνια εξελίχθηκε σε χαρακτηριστικό του γνώρισμα. Έτσι και στον πίνακα αυτόν γινόμαστε μάρτυρες της στιγμής εκείνης που ο Τωβίτ συνειδητοποιεί το σφάλμα του και μετανοημένος ζητά συγχώρεση από το Θεό ενώ η Άννα τον κοιτάζει έκπληκτη.

Ο Rembrandt απεικόνισε το επεισόδιο αυτό με μεγάλη λεπτομέρεια. Από τα ρούχα του Τωβίτ μπορούμε να αντιληφθούμε ότι κάποτε είχε γνωρίσει και καλύτερες εποχές. Τα βαριά κεντημένα υφάσματα είναι τώρα γεμάτα με τρύπες και μπαλώματα. Για να μας δείξει ότι η Άννα κερδίζει χρήματα από το κλώσιμο του μαλλιού, τοποθέτησε μία ανέμη στην καρέκλα που διακρίνεται ανάμεσα σε κείνη και τον Τωβίτ. Στα πόδια του τυφλού γέρου κάθεται ένα μικρό σκυλί το οποίο φοράει ένα περιλαίμιο με καμπανάκια. Ακόμα και φαινομενικά ασήμαντα αντικείμενα, όπως το ψάθινο καλάθι στην εσοχή του τοίχου, ή η αρμαθιά με τα σκόρδα δίπλα στο παράθυρο και το κλουβί για πουλιά ακριβώς δίπλα, είναι σχεδιασμένα με μεγάλη φροντίδα και επιμονή στη λεπτομέρεια. Παρά το πλήθος των λεπτομερειών όμως, η προσοχή του θεατή δεν αποσπάται από το βασικό θέμα του πίνακα και αυτό πετυχαίνεται με τη χρήση της έντονης αντίθεσης φωτός και σκιάς. Ενώ ο Τωβίτ και η Άννα είναι λουσμένοι στο φως, ο υπόλοιπος πίνακας παραμένει στη σκιά.

——-

Στην αναρτημένη φωτογραφία, βλέπουμε έναν κώλο, πολύ ωραίο μεν παντελώς άσχετο εντούτοις με το θέμα του ποστ.

9 thoughts on “Τωβίτ και Άννα

  1. «Ενώ ο Τωβίτ και η Άννα είναι λουσμένοι στο φως, ο υπόλοιπος πίνακας παραμένει στη σκιά.»

    Από μόνη της, αυτή η φράση, θα μου αρκούσε ως αυτόνομη συγκινητική ανάρτηση.

  2. Και τα δύο όμως ανήκουν στο σύνολο των ωραίων πραγμάτων.Ο Κάντορ θα τρελαινόταν απ’τη χαρά του-πριν τρελαθεί στ’αλήθεια-ο Μπ.Ράσσελ θα επέμενε στο παράδοξό του και ο Γκότλομπ Φρέγκε θα έκοβε τις φλέβες του.Είστε ένας μετα-φιλόσοφος.

  3. silia, εγώ μιλάω σοβαρά κι εσείς με ειρωνεύεστε…

    δύτη, είδατε πού μπορεί να οδηγήσει η απόγνωση;

    κ.κ.μοίρης, μπα; και πού είναι το σκυλάκι με τα κουδουνάκια;

    alice, μην ανησυχείτε, θα επανέλθω φειδωλότερος. Είμαι άλλωστε τόσο εξαντλημένος από την τιτάνια προσπάθεια, που θα περάσουν πολλοί μήνες προτού αναρτήθω κθανά ποθτ άνω των πενήντα λέκθεων.

    theorema, την πατήσατε όμως γιατί συνεχίσατε να διαβάζετε, ε; :)

    aerosol, υπερβάλλετε. το δίκτυο είναι γεμάτο με όμορφους κώλους :)

    selitsanos, θα με κάνετε να γίνω μετα-κουρέας…

    so_far, και χωρίς καν να το πάρω χαμπάρι…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s